{ NHỮNG MẪU CHUYỆN VỀ BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ {
NHỚ NHỮNG LẦN GẶP BÁC
Một hôm, chị Như
Quỳnh và tôi được cử đến xin ý kiến Bác về tờ báo Tiếng gọi phụ nữ sắp xuất
bản. Bác hỏi chúng tôi:
– Các cô có con chưa?
– Dạ chưa ạ!
– Thế các cô có biết
quấn tã cho bé không?
Chúng tôi còn lúng
túng chưa kịp trả lời, Bác bảo:
- Viết báo phụ nữ
không thể cứ ngồi trong bốn bức tường rồi nghĩ ra viết điều này điều nọ, mà
phải viết về những chuyện, những việc cụ thể, thiết thực trong đời sống hàng
ngày của phụ nữ, của bà mẹ, của trẻ em.
(Trích lời kể bà
Thanh Thủy
Phóng viên báo Phụ nữ Việt Nam thời kỳ 1945-1946)
CÁN BỘ NỮ PHẢI TỰ HỌC
TẬP NÂNG CAO TRÌNH ĐỘ
Đại hội Phụ nữ toàn
quốc lần thứ I được tổ chức sau Đại hội Công đoàn toàn quốc và tôi được phân
công là Trưởng ban Ban Tổ chức Đại hội. Bác đã đến cơ quan Phụ vận Trung ương
để nghe báo cáo về tình hình chuẩn bị Đại hội. Bác dặn dò phải rút kinh nghiệm
Đại hội Công đoàn để tổ chức mọi mặt cho tốt hơn nữa… Bác đã góp ý với Đoàn Phụ
nữ Trung ương: Các cô phải nói lên được tinh thần yêu nước của phụ nữ các tầng
lớp, nói lên công lao của phụ nữ nông dân cần cù lao động sản xuất sao huy động
được nhiều hơn nữa sự đóng góp của phụ nữ cả nước cho cuộc kháng chiến chống
Pháp. Đi đôi với động viên, các cô phải chăm lo quyền lợi thiết thực cho phụ
nữ. Chỉ có phụ nữ mới chăm lo được cho phụ nữ. Các chú ấy không lo được cho các
cô đâu…
Từ khi hòa bình, Hội
Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức Đại hội lần thứ II và lần thứ III và hai lần
này tôi vẫn là Trưởng ban Ban Tổ chức Đại hội. Trong công tác phụ vận, tôi đã
ghi nhận nhiều lời dạy của Bác. Bác nói về mục tiêu phấn đấu của người nữ cán
bộ Hội. Bác có những ý kiến cụ thể: “Các cô phải chống phong kiến, chống mê tín
dị đoan và hủ tục lạc hậu. Góp phần giải quyết nạn mù chữ, nạn thất nghiệp cho
phụ nữ. Các cô đừng tự ti, đừng hay khóc. Cách mạng là phải đấu tranh, đưa nước
mắt ra không giải quyết được gì đâu. Hội Phụ nữ là tổ chức đấu tranh cho quyền
lợi của chị em. Cuộc sống của họ phải gắn với Hội, Hội phải lo cho họ. Các cô
phải đi vào quần chúng phụ nữ để thấy họ đang gặp khó khăn gì, họ được cái gì
và chưa được cái gì. Từ đó nghĩ cách học tập nâng cao trình độ, không dựa vào
người khác được đâu. Đảng chỉ giúp một phần mà bản thân mình phải gỡ là chính”.
(Trích lời kể
bà Hà Thị Quế
Nguyên Hội trưởng Hội
Liên hiệp phụ nữ Việt Nam)
BÁC HỒ ĐẾN
Đầu tháng Tư năm
1950, vào một buổi sáng đầu mùa Hè, ánh nắng pha sương mờ của rừng núi Việt Bắc
đang lan tỏa trên mái nhà Hội trường Đại hội, tôi được biết: “Bác Hồ sẽ đến
thăm Đại hội sáng nay”. Nghe tin lòng tôi bàng hoàng, mong chờ, hồi hộp.
Có còi tập hợp, các
đoàn báo tin chị em đại biểu lên tập trung ở Hội trường chờ đón Bác… Độ một
tiếng sau, Bác vào Hội trường ngồi vào bàn Chủ tịch đoàn, toàn Hội trường đứng
dậy vỗ tay không ngớt, Bác giơ tay bảo: “Các cô ngồi xuống, nào bây giờ tất cả
các cô muốn hỏi gì thì Bác trả lời.” Mọi người đương chuẩn bị thì Bác đã nói
ngay: “Trước khi các cô hỏi, Bác hỏi: Lúc đón Bác ở cửa Hội trường có một số
các cô tự vệ bồng súng gác ăn mặc rất đẹp, vậy Bác hỏi nếu máy bay Pháp đến bắn
phá, các cô có biết dùng súng bắn máy bay không?” cả Hội trường cười ồ vì thực
sự đây là những chị em khỏe mạnh được chọn ăn mặc chỉnh tề để có hình thức đón
chào Bác cho long trọng. Bác cũng cười rồi nói: “Nào các cô hỏi Bác đi”. Chị em
đua nhau giơ tay. Đoàn nào cũng có người hỏi tình hình trong nước, thế giới đến
kinh nghiệm công tác phụ vận ở từng vùng. Riêng tôi chỉ còn nhớ nhất hai ý kiến
trả lời của Bác. Ý kiến thứ nhất của một đại biểu hỏi Bác về công tác phụ vận
rất khó khăn, có nơi không được cấp ủy quan tâm. Bác bảo: “Cán bộ phụ nữ phải
có trán cao su kiên trì thuyết phục không sợ gian khổ, đi sâu đi sát quần
chúng”. Ý kiến thứ hai, một đại biểu mạnh dạn hỏi Bác: “Thưa Bác, Bác có lấy vợ
không ạ? Tiêu chuẩn bác gái như thế nào ạ?”. Cả Hội trường đều ngẩng nhìn về
phía đồng chí Cẩm Thạch vừa hỏi Bác tỏ vẻ lo ngại. Nhưng Bác cười vang: “Cô nào
hỏi đấy? Có chứ. Tiêu chuẩn thứ nhất là đẹp, thứ hai là phải tốt, nói thế chứ
Bác thấy khó lắm”. Cả Hội trường lại cười vang…
(Trích lời kể của bà
Nguyễn Thị Lan Anh,
nguyên Phó Tổng biên
tập Báo Phụ nữ Việt Nam)
KÝ ỨC VỀ BÁC
Trong khoảng thời
gian từ năm 1951-1952, tôi còn được gặp Bác khá nhiều lần. Có lần tôi lên chơi
nhà Bác ở rất cao, trèo lên các bậc thang chót vót. Tôi hay đem chuyện công tác
của mình ra hỏi ý kiến Bác. Tôi kể Bác nghe: Có chị phụ nữ là cán bộ không
chồng mà có con. Chị bị lên án, kỷ luật không được làm việc nữa, chị khóc ghê
lắm, chúng tôi không biết làm thế nào. Bác nghe chuyện im lặng một lúc rồi nói:
“Ở bên các nước Châu Âu thì chuyện đó là chuyện riêng, không có gì nhưng ở Việt
Nam ta vì nhiều lý do nên phải gìn giữ. Trình độ quần chúng còn thấp, chưa thể
thay đổi tư tưởng quần chúng ngay lập tức được. Các cô là cán bộ phong trào hết
sức nên tránh chuyện đó thì mới giữ được uy tín, nói bà con mới nghe. Thế rồi
dần dần ta sẽ đưa trình độ của quần chúng lên, lúc đó mọi việc sẽ khác. Tuy
nhiên cũng nên giúp đỡ người ta lúc sinh nở, khó khăn, đừng quá thành kiến làm
người ta sinh quẫn…”.
… Tôi có nhiều dịp
được chứng kiến Bác tiếp các Đoàn đại biểu phụ nữ các nước anh em. Một lần, Bác
tiếp Đoàn đại biểu phụ nữ Châu Phi. Chị em ăn mặc theo lối cầu kỳ. Trong câu
chuyện của mình, Bác có hỏi: “Quần áo các cô may bằng vải gì?”. Các chị trả
lời: “Thưa Bác, bằng vải của Pháp ạ!”. Bác hỏi: “Thế trong nước các cháu, công
nghiệp dệt thế nào?”. “Cũng có ạ, nhưng vải không được đẹp thế này”.
Bác nói: “Đúng, vì
đất nước các cô cũng như Việt Nam, còn đang phải xây dựng. Phải dần dần rồi các
thứ mới đẹp, mới tốt được. Nhà máy dệt của Việt Nam bây giờ dệt được nhiều vải
đẹp rồi. Bác sẽ tặng các cô một ít”. Bác cười cười nói thêm: “May quần áo dân
tộc phải bằng vải “dân tộc” chứ!”
Khi tiễn Đoàn về, Bác
tặng các chị mấy xấp vải của nhà máy dệt Nam Định. Bác giáo dục tinh thần dân
tộc, tinh thần tự lực tự cường bằng cách nói chuyện như thế đó, không làm ai tự
ái cả.
(Trích lời kể
bà Nguyễn Thị Ngọc Khanh – nguyên cán bộ Phụ nữ Cứu quốc ở Việt Bắc, Phó Chánh
án Tòa án nhân dân tối cao)
Tháng Tư năm 1950,
Đại hội Phụ nữ toàn quốc lần thứ nhất họp để hợp nhất Đoàn Phụ nữ Cứu quốc vào
Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, tôi được cử trong Ban Tổ chức trực tiếp đón Bác
đến dự Đại hội…
Sau Đại hội, tôi được
Trung ương cử đi học lớp chính trị Mác – Lênin ở Trung Quốc. Trước khi đi, Bác
đến thăm anh chị em, Bác ân cần căn dặn: “Trung ương cử các cô các chú đi học
chứ không phải đi du học. Trước đây con nhà giàu thì họ đi du học nghĩa là vừa
chơi vừa học, còn các cô các chú học là để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân”.
Bác thân mật kể cho chúng tôi nghe những mẩu chuyện về thời niên thiếu của Bác.
Bác nói: “Chơi với bạn cũng là học, nhưng cần phải tỉnh táo đừng để bạn lợi
dụng mình. Đối với nhân dân có những điều người ta chưa hiểu hoặc không thích
thì không nên nói, không nên giải thích nhiều. Phải biết khiêm tốn học hỏi nhân
dân thì nhân dân mới vui lòng làm theo đường lối, chính sách của Đảng”.
… Tôi sinh cháu được
một tháng 24 ngày thì đúng vào dịp Bác đến thăm cơ quan phụ nữ Trung ương. Tất
cả các chị em trong cơ quan đều xúm xít quanh Bác để hỏi thăm sức khỏe Bác.
Đồng chí Thư ký của Bác nói nhỏ với chị Ái: Bác rất ít thì giờ, các chị chỉ nên
nói chuyện vui. Nhân lúc Bác hỏi thăm sức khỏe chị em, chị Hoàng Thị Ái và chị
Đinh Thị Cẩn báo cáo với Bác ở cơ quan có đồng chí Hảo và đồng chí Huê mới sinh
hai cháu gái. Bác hoan hô hội viên tí hon rồi Bác hỏi ngay: “Mẹ con các cô ấy
có khỏe không?”. Chị Cẩn nói:
- Thưa Bác, mẹ con
đồng chí Huê còn yếu vì sinh cháu thiếu tháng.
Rồi chị Cẩn vẫy tay
bảo tôi bế cháu ra. Nhìn cháu Bác hỏi ngay:
- Cô có sữa cho cháu
bú không?
Tôi thưa:
- Thưa Bác có ạ!
Bác lại căn dặn phải
giữ gìn sức khỏe để đủ sữa cho cháu bú… Những lời khuyên của Bác thật là đầm
ấm, ruột thịt, tình cảm mà tôi thấy rất cần cho tôi lúc đó.
(Trích lời
kể của bà Mỹ Hảo nguyên cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam)
BÁC LÀ NGƯỜI ĐÁNG KÍNH
Đại hội Đảng toàn
quốc lần thứ II họp năm 1951. Trong thời gian chờ đợi, tôi làm việc tại cơ quan
Phụ nữ Trung ương, còn một số đồng chí khác về lại trong miền Nam. Tại Đại hội,
Bác là Chủ tịch Đoàn và làm nhiệm vụ điều khiển Đại hội. Bác đọc báo cáo, viết
rất ngắn gọn, giọng văn nôm na. Nhiều đại biểu sau khi nghe xong có thắc mắc là
báo cáo quá ngắn. Đảng ta hoạt động có nhiều thành tích như vậy mà viết ngắn
thì chưa hết được. Phần đông lại cho rằng báo cáo viết như thế rất súc tích, dễ
hiểu mà lại tổng kết được đầy đủ mọi việc.
Trong thời gian Đại
hội, chúng tôi sống trong những dãy lán bằng tre nứa dựng trên đồi Gấu. Nước có
máng bắc chảy từ trên núi về. Một lần sau bữa ăn, Bác xuống thăm nhà bếp. Tôi
nhớ bữa đó chúng tôi được ăn món thịt bọc lá bắp cải hấp, là món ăn rất sang
lúc bấy giờ. Thức ăn nhiều, ăn không hết, mọi người ăn xong bát đĩa để ngổn
ngang, bừa bãi trong nhà ăn. Bác thấy vậy, rất không hài lòng. Bác bảo: “Nước
ta còn nghèo, kháng chiến đang thiếu thốn, ăn uống phải tiết kiệm, ăn đến đâu
làm đến đó. Ai lại để thừa thãi, ngổn ngang thế kia. Bát đũa ăn xong của ai thì
người đó xếp gọn lại, để lúc người đi dọn đỡ mất công. Một người dọn thì chết
mệt”.
Tôi vốn là con gái
nhà lao động từ nhỏ, lại được ba má dạy dỗ từng li từng tí nên tôi sống khá
ngăn nắp, nhưng thực tình không chú ý lắm đến điều đó. Nghe Bác nói, tôi rất
xấu hổ và từ đó luôn có ý thức: Sau khi ăn uống xong, bao giờ cũng dồn lại thức
ăn, xếp gọn bát đũa. Và trong gia đình tôi cũng dạy con cháu, tôi làm như vậy để
tiết kiệm sức lao động cho người khác.
Trong Đại hội, nhắc
đến tầm quan trọng của việc đoàn kết dân tộc, Bác đã dùng hình tượng dàn nhạc
để minh họa, rất hay và chính xác. Bác nói: “Ví như dàn nhạc có rất nhiều nhạc
cụ. Nào các loại đàn, kèn, trống, sáo… Nếu mạnh ai nấy chơi thì thật đinh tai
nhức óc. Nhưng nếu tất cả đều nhìn vào tay nhạc trưởng điều khiển thì bản nhạc
cất lên thật hay, hùng tráng hoặc êm ả. Vì vậy, nhạc trưởng phải là người giỏi,
cũng như người đảng viên, lãnh đạo phải biết cách đoàn kết mọi người lại…”. Bây
giờ tôi không còn nhớ chính xác nữa, nhưng lúc đó tôi rất thích cách ví von của
Bác.
(Trích lời kể
của Nguyễn Thị Phương – Nguyên Phó Trưởng Ban Tổ chức Cán bộ Trung ương Hội
Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam)
NHƯ CÓ VIÊN NGỌC ƯỚC
… Lần thứ hai tôi
được gặp Bác rất đột ngột. Lần đó tôi đã tốt nghiệp trường Âm nhạc Việt Nam.
Khi hòa bình lập lại trên miền Bắc, tôi được tập kết ra Bắc. Năm đó tôi mới
mười lăm tuổi, không biết đọc biết viết, không biết nói tiếng Kinh. Tôi được
vào học ở Trường Dân tộc Trung ương. Rồi vì có giọng hát tôi được về công tác ở
một Đoàn văn công. Sau Đoàn cho tôi vào học Trường Âm nhạc. Sau những ngày
tháng nỗ lực học tập, tôi đã được tốt nghiệp. Hôm đó tôi đang chuẩn bị về Đoàn
thì nhà trường cho gọi và nói là vào Phủ Chủ tịch…
Đúng như tôi dự đoán,
bước vào phòng khách, chúng tôi vừa ngồi xuống thì Bác đã ra. Thấy Bác, chúng
tôi đứng cả dậy. Bác liền kéo chúng tôi ngồi quây bên Bác. Bỗng Bác hỏi tôi đột
ngột:
- Kim Nhớ có “tủ” mới
nào không?
Tôi giật mình, mải
miết học tập ở trường tôi chưa có tiết mục nào mới. Bài hát tốt nghiệp của tôi
cũng chỉ là những bài dân ca cũ. Tôi lúng túng thưa với Bác điều đó.
- Đi học, tập trung
học là tốt – Bác khen – nhưng học phải gắn với phục vụ. Vừa học vừa phục vụ
nhân dân, mà hát cho nhân dân nghe phải có bài mới…
Để có những tình cảm
gần với quê hương, tôi đã trở về với những bản làng Vân Kiều tận Trường Sơn.
Sau chuyến đi, tôi đã có thêm những nhận thức mới, tôi gửi gắm tất cả tình cảm
của mình vào bài hát đã có một sắc thái khác hẳn. Tôi đi biểu diễn ở nhiều nơi.
Ở đâu tôi cũng được hoan nghênh… Rồi tôi được đi biểu diễn ở nước ngoài. Thật
không ngờ trước khi đi, Đoàn chúng tôi lại được gặp Bác. Thế là tôi được báo
cáo với Bác, Bác đã khen tiết mục của tôi. Sau chuyến đi biểu diễn ở nhiều
nước, lúc về, Đoàn lại được Bác cho gặp…
Bác hỏi tôi:
- “Chim pông- kle” đi
ra nước ngoài có thấy gì không?
Tôi cười rồi thưa với
Bác:
- Thưa Bác có ạ, đi
thấy nhiều nơi núi đồi giống núi đồi Hrê, nhớ lắm Bác Hồ ạ.
- Nhớ thì phải hát
thật hay, cả nước biết người Hrê hát rồi, thế giới cũng biết người Hrê hát rồi.
Bây giờ phải hết sức cố gắng, rèn luyện giọng hát, học tập chính trị, văn hóa
để rồi về hát cho người Hrê nghe.
Lời Bác dặn, tôi đã
ghi sâu. Tôi ra sức học tập, rèn luyện. Những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu
nước, tôi đã đi biểu diễn ở khắp các vùng tuyến lửa. Tôi đi phục vụ quân và dân
ở cả những hòn đảo xa xôi. Tôi muốn mang tiếng hát của mình, tiếng hát được
Đảng, Bác Hồ trao cho phục vụ Tổ quốc đang chiến đấu./.
(Trích lời kể
của Nghệ sĩ ưu tú Kim Nhớ – dân tộc Hrê)
Bác biết tôi cố gắng
học văn hóa nhưng lại kém về môn Văn, nhiều lần tôi vào thăm, Bác dặn:
- Cháu kém về Văn thì
phải siêng xem sách, đọc báo, đọc xã luận, nghe các chú nói chuyện. Đọc báo có đoạn
nào hay thì đánh dấu vòng lại, lúc khác cần đọc lại. Đó là một cách học: Học từ
sự kiên nhẫn.
(Trích lời
kể của chị Trần Thị Lý
Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân)
CUỘC ĐỜI CON CÓ BÁC
Năm 1957, Đoàn Văn
công Quân đội chúng tôi đi dự Liên hoan sinh viên thế giới và biểu diễn hữu
nghị ở một số nước bạn. Trước khi đi, Bác cho gặp để dặn dò, Bác bảo: “Phải giữ
gìn tình đoàn kết hữu nghị cho tốt, phải tranh thủ học tập các nước bạn, phải
giữ gìn kỷ luật, đoàn kết nội bộ, tránh mua bán linh tinh làm ảnh hưởng danh
dự…”.
Sinh cháu xong, sức
khỏe sút kém quá, một đôi lần tôi vắng mặt không biểu diễn được, Bác hỏi các
bạn tôi:
- Tại sao không thấy
Kim Ngọc biểu diễn?
- Dạ thưa, từ khi
sinh cháu chị Ngọc bị yếu ạ!
Lần biểu diễn sau,
Bác hỏi tôi:
- Cháu đau yếu làm
sao? Có băn khoăn gì không?
- Thưa Bác, con bị ốm
và rất lo không làm nghệ thuật được nữa ạ.
Bác dạy:
- Cái gì đã từng làm
được rồi mà nay vì hoàn cảnh có phần ảnh hưởng thì phải tin rằng mình vẫn có
thể làm lại được. Cháu đã từng biểu diễn tốt rồi cơ mà. Nếu vì sức khỏe thì tìm
cách chạy chữa, phục hồi. Nếu vì kỹ thuật đuối thì phải tìm tòi nghiên cứu rút
kinh nghiệm.
Bác lấy tay gõ nhẹ
lên đầu tôi:
- Còn ốm cái đầu này
thì phải tìm cách tự khắc phục thôi.
Tôi hiểu ra, phải tìm
ra nguyên nhân đó là thái độ tốt nhất, không nên nản lòng, nhụt chí.
Lại có lần, tôi thưa
với Bác:
– Thưa Bác, sau khi
cháu học kỹ thuật thanh nhạc mới về cháu biểu diễn không được hoan nghênh như
trước nữa.
Bác hỏi:
– Cháu có hiểu sâu về
cách hát các làn điệu dân tộc không?
Tôi thành thật thưa:
– Cháu biết rất ít ạ!
- Khoa học và dân tộc
đều tốt cả. Nhưng cả hai cháu đều chưa có bao nhiêu thì khác gì người “Chân
không đến đất, cật chẳng đến giời”. Yêu nghề thì phải chịu khó học tập, phải
khổ luyện mới có kết quả tốt đẹp chứ!..
(Trích lời kể
của Nguyễn Kim Ngọc
Nghệ sĩ ưu tú – Đoàn Ca múa Quân đội)
Minh Thu
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét