NHỚ LỜI DẶN CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
VỚI SỰ NGHIỆP TRỒNG NGƯỜI
Việt Nam là một Quốc gia, dân tộc có truyền thống hiếu học,
tôn sư trọng đạo, “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”. Sinh thời, Chủ tịch Hồ
Chí Minh khẳng định: “Nhiệm vụ của giáo dục là rất quan trọng và vẻ vang, vì
nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục. Không có giáo dục, không có cán
bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế - văn hóa”[1]. Thầy giáo là
người định hướng, dẫn dắt thế hệ trẻ từng bước lĩnh hội kiến thức, cho nên thời
nào cũng vậy, vai trò của thầy giáo là đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp
trồng người. Thấm nhuần tư tưởng và lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và
Nhà nước ta đã xác định “giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là tương
lai dân tộc”, dó đó, sự nghiệp trồng người - giáo dục đào tạo là sự nghiệp
chung của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội, nhưng người trực tiếp thực hiện nhiệm
vụ là nhà giáo, vấn đề then chốt quyết định chất lượng giáo dục đào tạo chính
là đội ngũ những người thầy giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Chính vì lẽ đó, Ngày Nhà giáo Việt Nam được tổ chức hằng năm
không chỉ là dịp để ngành Giáo dục tôn vinh những người hoạt động trong
ngành, để học trò thể hiện lòng thành kính “tôn sư trọng đạo” mà
còn là dịp để xã hội tôn vinh, tri ân những người đã, đang gắn bó với nghề dạy
học, như Cố Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng đã nói: “Nghề dạy
học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý, nghề sáng tạo nhất trong
những nghề sáng tạo”.
Nguồn gốc lịch sử Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11
Tháng 1/1946, một tổ chức Quốc tế các nhà giáo tiến bộ được
thành lập ở Paris (thủ đô nước Pháp) lấy tên là FISE (Féderation International
Syndicale des Enseignants - Liên hiệp Quốc tế các Công đoàn Giáo dục).
Năm 1949, tại Hội nghị Vacsava, tổ chức FISE đã xây dựng một
bản “Hiến chương các nhà giáo” gồm 15 chương trong đó có một
số nội dung chủ yếu là: Đấu tranh chống lại mọi quan điểm và phương pháp giáo
dục lạc hậu phản động, phản dân chủ, phản khoa học của nền giáo dục phong kiến,
tư sản, nhằm xây dựng nền giáo dục tiến bộ, dân chủ, khoa học; Đấu tranh thủ
tiêu chế độ bạc đãi, coi thường nghề dạy học, bảo vệ những quyền lợi vật chất
và tinh thần chính đáng của nhà giáo; Quy định một số điều đối với các nhà
giáo, đặc biệt coi trọng tính chất nhân văn của nghề dạy học và phương pháp dạy
học tiên tiến…
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược,
Công đoàn Giáo dục Việt Nam đã liên hệ với FISE với mục đích tranh thủ các diễn
đàn quốc tế, tố cáo âm mưu tội ác của bọn đế quốc xâm lược đối với nhân dân ta
cũng như đối với giáo viên và học sinh. Đồng thời, giới thiệu những thành
tích của nền giáo dục cách mạng, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của toàn thể
giáo viên trên thế giới đối với cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân ta.
Chỉ một thời gian ngắn sau khi thành lập (22/7/1951), Công
đoàn giáo dục Việt Nam đã được kết nạp là một thành viên của FISE.
Tháng 8/1954, tổ chức Công đoàn các Nhà giáo tiến bộ và Cách
mạng trên thế giới đã nhất trí thông qua bản “Hiến chương các nhà giáo”.
Từ ngày 26 đến ngày 30/8/1957, tại Thủ đô Vacsava, Hội nghị
FISE có 57 nước tham dự, trong đó có Công đoàn Giáo dục Việt Nam, Hội nghị
quyết định lấy ngày 20/11 làm ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo.
Ngày “Quốc tế Hiến chương các nhà giáo” được
tổ chức lần đầu tiên trên toàn miền Bắc vào ngày 20/11/1958. Những năm sau đó,
ngày lễ này được tổ chức ở các vùng ở miền Nam Việt Nam. Từ đó, việc tổ chức
Ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo 20/11 hằng năm đã sớm trở thành
ngày hội truyền thống của giáo giới Việt Nam.
Hằng năm, vào dịp kỷ niệm 20/11, Cơ quan Tiểu ban
Giáo dục thường xuất bản, phát hành một số tập san đặc biệt để cổ vũ tinh thần
đấu tranh của giáo giới trong vùng tạm chiếm, động viên tinh thần giáo viên
kháng chiến.
Ngày 28/9/1982, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) đã ban
hành quyết định số 167-HĐBT thiết lập ngày 20/11 hằng năm là ngày lễ
mang tên Ngày Nhà giáo Việt Nam. Quyết định nêu rõ: “Để ngày
20/11 có ý nghĩa thiết thực, hàng nǎm, từ tháng 10 các cấp chính quyền và
đoàn thể cần họp để xem xét tình hình công tác và hoạt động của đội ngũ giáo
viên ở địa phương mình, kiểm điểm những việc đã làm và đề ra những việc cấn
tiếp tục làm động viên đội ngũ giáo viên phát huy truyền thống tốt đẹp của giáo
giới Việt Nam, rèn luyện phẩm chất và nǎng lực, làm gương sáng cho học sinh noi
theo. Về phía giáo viên, cần có những hoạt động phong phú nhằm nâng cao nhận
thức về vinh dự và trách nhiệm của người giáo viên trong xã hội nước ta ngày
nay, từ đó mà ra sức phấn đấu làm tốt nhiệm vụ cao cả của mình”.
Cũng theo quy định trên, việc tổ chức ngày 20/11 hằng
năm do Ủy ban nhân dân và Hội đồng Giáo dục các cấp chủ trì, có sự phối hợp các
ngành giáo dục và các đoàn thể nhân dân. Các cấp các ngành cần phân công cán bộ
lãnh đạo đi thǎm hỏi giáo viên, tổ chức các cuộc gặp mặt thân mật với giáo
viên, nhân dịp này có thể tổ chức khen thưởng các giáo viên có thành tích. Việc
tổ chức ngày Nhà giáo Việt Nam cần được tiến hành trọng thể và thiết thực,
tránh hình thức phô trương gây phiền hà cho học sinh và cha mẹ học sinh.
Ngày 20/11/1982 là ngày diễn ra lễ kỷ niệm ngày Nhà giáo
Việt Nam đầu tiên được tiến hành trọng thể trong cả nước ta. Từ đó đến nay, đây
là ngày truyền thống của ngành giáo dục để tôn vinh những người làm công tác
trồng người.
Những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho giáo
giới Việt Nam về công tác “trồng người”
Suốt cuộc đời hoạt động của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc
biệt quan tâm đến sự nghiệp “trồng người”. Bác là một tấm gương tự
học và là nhà giáo dục lớn trong lịch sử Việt Nam. Người đã có công đào tạo nên
nhiều thế hệ cách mạng Việt Nam, những lãnh tụ xuất sắc của Đảng, trong sự
nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người. Tư tưởng
nhân văn của Người luôn hướng về cộng đồng, con người Việt Nam: “Tôi
chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc làm sao cho dân ta ai cũng có cơm ăn, áo
mặc, ai cũng được học hành...”. Người chú trọng giáo dục cả hai
mặt Trí dục và Đức dục và xem công tác giáo dục là một khoa học. Từ quan
điểm vì con người đến quan điểm về chiến lược “trồng người” là
một bước phát triển hợp logic của tư tưởng triết học Hồ Chí Minh. Để thực
hiện chiến lược kinh tế - xã hội thì chiến lược con người phải đi
trước một bước. Từ rất sớm, Người đã nêu ra một luận điểm nổi tiếng: “Muốn
xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết cần có những con người xã hội chủ
nghĩa”. Do đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dặn dò: “Vì lợi ích
mười năm trồng cây. Vì lợi ích trăm năm trồng người”.Trước lúc đi xa,
Người còn ân cần dặn lại: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là
một việc rất quan trọng và cần thiết”.
Con người mà Bác mong muốn “trồng” không
chỉ có lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh anh dũng, có lí tưởng cách mạng, phẩm
chất, đạo đức mà còn phải có tri thức khoa học, kĩ năng lao động sản xuất… Có
như vậy thì dân tộc ta mới có sức mạnh tinh thần và thể chất để vượt bao khó
khăn, gian khổ trong chinh phục thiên nhiên, chiến thắng giặc ngoại xâm, đảm
bảo một cuộc sống hạnh phúc, văn minh, tiến bộ, thích ứng về với thời đại, xã
hội mới. Ðể làm tròn sứ mệnh “trồng người” vẻ vang ấy,
người thầy giáo phải có phẩm chất tốt. Bác nhắc nhở: “Giáo viên phải
chú ý cả tài, cả đức, tài là văn hóa, chuyên môn, đức là chính trị. Muốn cho
học sinh có đức thì giáo viên phải có đức… Cho nên thầy giáo, cô giáo phải
gương mẫu, nhất là đối với trẻ con”.
Đồng thời, Bác Hồ cũng đề cao vai trò của người thầy
giáo: “Có gì vẻ vang hơn là nghề đào tạo những thế hệ sau này tích cực
góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản?. Người thầy giáo tốt
- thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất…, những người thầy
giáo tốt là những anh hùng vô danh… Nếu không có thầy giáo dạy dỗ cho con em
nhân dân, thì làm sao mà xây dựng xã hội chủ nghĩa được? Vì vậy nghề thầy giáo
rất là quan trọng, rất là vẻ vang”.
Trong Di chúc, Bác nhấn mạnh trách nhiệm của Ðảng đối với
việc chăm sóc, giáo dục thế hệ trẻ: “Ðảng cần phải chăm lo giáo dục đạo
đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng xã hội chủ
nghĩa vừa “hồng” vừa “chuyên”. Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một
việc rất quan trọng và rất cần thiết”.
Trong bức thư cuối cùng Bác gửi cho ngành Giáo dục, ngày
15/10/1968, Bác tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu của nền Giáo dục nước ta là phải
gắng sức phấn đấu theo kịp với trình độ và chất lượng của các nước văn minh,
tiên tiến: “Trên nền tảng giáo dục chính trị và lãnh đạo tư tưởng tốt,
phải phấn đấu nâng cao chất lượng văn hóa và chuyên môn nhằm thiết thực giải
quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra và trong một thời gian không xa,
đạt những đỉnh cao của khoa học và kỹ thuật”. Cuối thư, Bác yêu cầu
nền giáo dục nước nhà: “Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng. Cần phải
phát huy đầy đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết
thật chặt chẽ giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò, giữa học trò với nhau, giữa
cán bộ các cấp, giữa nhà trường và nhân dân để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ
đó”.
Những tư tưởng về sự nghiệp trồng người lớn lao, những
lời dặn sâu sắc dành cho các bậc thầy cô giáo, cùng với nhân cách vô cùng
cao đẹp và mẫu mực của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa Người lên vị trí một
nhà giáo dục vĩ đại của dân tộc Việt Nam. Những cống hiến rất to lớn của
Người đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở nước ta luôn là những giá
trị thời đại và ý nghĩa lịch sử của dân tộc Việt Nam và nhân loại.
Thấm nhuần tư tưởng về sự nghiệp trồng người của Hồ Chí
Minh, Đảng và Nhà nước ta cũng như ngành Giáo dục và đào tạo đã
và đang có chiến lược xây dựng đội ngũ giáo viên các cấp, các ngành
học từ khâu tuyển sinh đến khâu đào tạo, từ tuyển dụng đến khâu bồi
dưỡng thường xuyên về mọi mặt, để khi họ đã làm công tác giáo dục,
giảng dạy ở trường thì họ phải thực sự là những tấm gương. Sau 35 năm
đổi mới, 30 năm thực hiện Cương lĩnh năm 1991, đặc biệt là 10 năm thực hiện
Cương lĩnh năm 2011, 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, giáo dục
và đào tạo nước ta đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, bên cạnh những
thành tựu, giáo dục và đào tạo vẫn còn không ít những hạn chế về nhận thức và
tổ chức thực hiện cần sớm được khắc phục.
Tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của giáo
dục và đào tạo, Đại hội XIII yêu cầu ngành giáo dục - đào tạo phải “Xây
dựng đồng bộ thể chế, chính sách để thực hiện có hiệu quả chủ trương giáo dục
và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là động lực
then chốt phát triển đất nước” và “Chú trọng hơn giáo dục đạo đức, nhân
cách, năng lực sáng tạo và các giá trị cốt lõi, nhất là giáo dục tinh thần yêu
nước, tự hào, tự tôn dân tộc,... khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn
vinh, hạnh phúc và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”. Gắn
giáo dục tri thức, đạo đức, thẩm mỹ, kỹ năng sống với giáo dục thể chất, nâng
cao tầm vóc con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Như thường lệ, ngày 20/11 hàng năm, trên khắp nẻo đường đất
nước rực rỡ sắc hoa, náo nức không khí tri ân những người làm nghề giáo. Nhân
dịp này, càng thấm thía hơn những tư tưởng và lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh,
càng thêm nhớ biết bao thế hệ thầy cô giáo đã và đang lặng lẽ ươm lên những mầm
xanh của đất nước. Dù còn muôn vàn khó khăn, vất vả, đồng lương eo hẹp nhưng
những thầy cô giáo vẫn bám nghề, lấy sự trưởng thành của các thế hệ học trò làm
niềm vui, và hạnh phúc của cuộc đời mình.
Phòng Lý luận chính trị - Lịch sử Đảng
Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM
________________
[1] Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 10, Nxb Chính trị Quốc gia,
Hà Nội, 2011, tr.345.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét